Tentoonstelling Broken in Palazzo Strozzi

Als je in Florence bent, is er één museum dat ik nooit zou overslaan: Palazzo Strozzi. Het museum organiseert regelmatig nieuwe tentoonstellingen en tot nu toe waren ze allemaal de moeite waard. Na grote namen als Kiefer, Fra Angelico en Rothko was ik bij het zien van de affiches voor de nieuwe tentoonstelling toch een beetje sceptisch. Broken: De kracht van het fragment . Het klonk nogal suf. Maar ik had het mis. Sterker nog, als je in Florence bent, zou ik deze tentoonstelling bovenaan je to-do-lijstje zetten.

Georganiseerd door Palazzo Strozzi en de National Gallery of Art in Washington, brengt deze tentoonstelling bijzondere kunstwerken uit musea van over de hele wereld samen. De kunstwerken, meer dan tachtig beelden, komen uit verschillende landen, van Mexico tot Japan, maar ook uit Nederland, het Louvre in Parijs en het Metropolitan Museum in New York. Het merkwaardige aan het zien van slechts een klein onderdeel van een beeld of gezicht, bijvoorbeeld alleen de lippen, een wang en een stukje van de neusvleugel, is dat het op een gekke manier meer met je doet dan wanneer je een volledig intact beeld ziet. Het is juist in het onzichtbare, in de stukken die ontbreken, dat gek genoeg de geschiedenis huist.

Want er gebeurt nogal veel in tweeduizend jaar. Neem de Crouching Boy, een marmeren beeld van een hurkende jongen dat is teruggevonden in een Grieks scheepswrak. De nog volledig intacte marmeren delen, de helft van het beeld, zijn bewaard gebleven doordat ze onder het zand begraven lagen. De andere helft, die was blootgesteld, is flink door het water aangetast. Juist het contrast tussen de twee helften maakt het beeld zo indrukwekkend. Bijna alsof het beeld je wil vertellen hoeveel het heeft meegemaakt.

Ik zou zeker aanraden om de bijbehorende teksten en informatie bij de tentoonstelling te lezen. Zo kom je er bijvoorbeeld achter dat er in de middeleeuwen naarstig werd gehandeld in ‘ledematen’ van sculpturen, omdat ze als heilig werden beschouwd. Een ander indrukwekkend verhaal is dat van een grafbeeld uit Guzana, in het huidige Syrië. Het werd opgegraven door een Duitse archeoloog, maar raakte tijdens een bombardement op Berlijn in de Tweede Wereldoorlog in duizenden stukken verbrijzeld. Lange tijd dacht men dat herstel onmogelijk was. Uiteindelijk wisten restauratoren zo’n 27.000 fragmenten weer met elkaar te verenigen.

Ook laat Broken zien dat vandalisme van alle tijden is. Dat zie je bijvoorbeeld aan de imposante, zwarte buste (een beeldhouwwerk van het hoofd, de schouders en meestal een deel van de borstkas) van Mussolini uit 1923, gemaakt door Adolfo Wildt. Tijdens de bevrijding van Italië in 1945 werd het gezicht met metalen voorwerpen ingeslagen. De gaten die daarbij ontstonden zijn nog altijd zichtbaar.

Naar huis ging ik ten slotte met een fijne filosofische vraag. Ik was meer geraakt dan normaal gesproken na een museumbezoek. Kwam dat doordat juist de beschadigingen en ontbrekende stukken de geschiedenis zo voelbaar maakten? Of komt het doordat we in dingen die de tijd hebben doorstaan iets herkennen wat een perfect beeld ons niet kan laten zien? Die vraag mag je zelf beantwoorden.

De tentoonstelling Broken: The Power of the Fragment is van 25 september 2026 tot en met 24 januari 2027 te zien in Palazzo Strozzi in Florence.

Next
Next

100 years of Cavini